Decision Energy: Liderlərin ən çox nəzərdən qaçırdığı resurs

Gün ərzində yüzlərlə qərar veririk. Amma beynimiz bütün qərarları eyni “qiymətə” vermir.

Decision fatigue — qərar yorğunluğu — çoxsaylı seçim və qərarlardan sonra diqqət və özünənəzarətin zəifləyə bilməsini ifadə edir.

Daniel Kahneman və digər tədqiqatçıların işləri göstərir ki, insanın diqqəti və koqnitiv resursları məhduddur. Buna görə də qərarların sayı və mürəkkəbliyi artdıqca, qərarvermə prosesinin idarə edilməsi daha vacib olur.

Maraqlıdır ki, dünyanın ən tanınmış liderlərindən bəziləri bunu intuitiv şəkildə illər əvvəl tətbiq ediblər.

Barack Obama gündəlik geyim seçimini minimuma endirərək əsasən boz və mavi kostyumlar geyinirdi. Onun sözləri ilə:

“I’m trying to pare down decisions.”

Yəni əhəmiyyətsiz seçimlərə sərf olunan enerjini daha vacib qərarlara saxlamaq.

Mark Zuckerberg də gündəlik geyim seçimini standartlaşdıraraq eyni prinsipdən istifadə edirdi.

Steve Jobs isə qara boğazlı sviter və cins şalvarı illərlə özünün “uniforması”na çevirmişdi. Bu, onun üçün sadəcə stil deyil, gündəlik seçimləri azaltmağın bir forması idi.

Warren Buffett başqa bir prinsipdən istifadə edir: hər fürsətə “hə” demək əvəzinə, yalnız həqiqətən vacib olanlara fokuslanmaq. Onun yanaşmasının mahiyyəti çox vaxt “No” demək bacarığı ilə əlaqələndirilir.

Jeff Bezos isə qərarları iki kateqoriyaya ayırması ilə tanınır: one-way door və two-way door decisions.

Bəzi qərarlar geri dönməzdir və ciddi analiz tələb edir. Digərləri isə geri qaytarıla və ya dəyişdirilə bilər. Bezosun yanaşmasına görə, geri dönməsi mümkün qərarlarda həddindən artıq düşünmək təşkilatın sürətini azalda bilər.

Burada çox vacib bir liderlik dərsi var:

Hər qərar eyni səviyyədə enerji, analiz və rəhbər diqqəti tələb etmir.

Əgər rəhbər hər gün:

– hər xırda məsələni özü həll edirsə;
– hər təsdiqi özü verirsə;
– komandanın verə biləcəyi qərarları özü qəbul edirsə;
– eyni qərarları təkrar-təkrar nəzərdən keçirirsə;

onda onun ən qiymətli resursu — strategic decision-making capacity — operativ məsələlərdə istifadə olunur.

Buna görə effektiv lider:

Standardizes → təkrarlanan qərarları sistemləşdirir.
Delegates → qərar səlahiyyətini komandaya ötürür.
Prioritizes → yüksək təsirli qərarları fərqləndirir.
Simplifies → lazımsız seçimləri azaldır.
Protects attention → ən vacib qərarlar üçün fokusunu qoruyur.

Bəlkə də liderlikdə əsas sual:

“Bu qərarı necə daha yaxşı verə bilərəm?”

deyil.

“Bu qərarı ümumiyyətlə mən verməliyəmmi?”

Çünki liderin gücü verdiyi qərarların sayında deyil.

Hansı qərarlara öz enerjisini sərf etməyi seçməsindədir.