Əsrlərdir biz sadəcə işləmirdik. İşimizlə özümüzü tanıyırdıq.
“Nə iş görürsən?”
İnsanlarla tanış olanda verdiyimiz ən adi suallardan biridir.
Çünki müasir cəmiyyətdə peşəmiz çox vaxt kim olduğumuzu müəyyən edir.
Həkim.
Mühəndis.
Müəllim.
Hüquqşünas.
Menecer.
Biz öz kimliyimizi iqtisadi rolumuzla birləşdirmişik.
Bəs süni intellekt bu tənliyi dəyişsə?
Əgər maşınlar bizdən daha sürətli analiz edir, daha çox məlumat emal edir, qərarları daha tez verir və bəzi işləri bizdən qat-qat ucuz görürsə...
O zaman insanın dəyərini nə müəyyən edəcək?
Çünki məsələ artıq yalnız iş yerlərinin itirilməsi deyil.
Daha dərin bir risk var:
İqtisadi əhəmiyyətimizi itirmək.
Və iqtisadi əhəmiyyətimizi itirdikdə bəlkə də yalnız gəlirimizi yox, kimliyimizi, məqsədimizi və cəmiyyətə lazım olduğumuzu hiss etməyimizi də itirə bilərik.
Bəlkə də AI dövrünün ən böyük sualı:
“İnsan nə qədər istehsal edir?” deyil.
“İnsan nə qədər dəyərlidir?” olacaq.
Burada maraqlı yanaşma var.
Gələcəyin yeni “valyutaları” bəlkə də:
Care — Qayğı
Compassion — Mərhəmət
Creativity — Yaradıcılıq
Contemplation — Təfəkkür
Community — İcma
Yəni 5C.
Bəlkə də gələcəyin insan iqtisadiyyatında bunlar yeni sosial kapitala çevriləcək.
Çünki bir insana mentorluq etmək,
kiməsə qayğı göstərmək,
etibar yaratmaq,
insanları bir araya gətirmək,
yeni ideya yaratmaq,
kiməsə ümid vermək...
Bunların heç biri sadəcə əmək məhsuldarlığı ilə ölçülə bilməz.
AI bizi daha məhsuldar edə bilər.
Amma paradoks budur:
Bəlkə də AI-nin insanlığa ən böyük təsiri bizi daha çox işlətmək yox, insan dəyərini məhsuldarlıqdan ayırmağa məcbur etmək olacaq.
Çünki tarix boyu ilk dəfə belə bir vəziyyət yarana bilər:
Maşınlar daha çox istehsal edəcək.
İnsanlar isə daha çox “məna” yaratmalı olacaq.
Və bəlkə də gələcəkdə:
“Nə qədər qazanırsan?”
və ya
“Nə iş görürsən?”
sualından daha vacib bir sual olacaq:
“Sən insanlara nə qatırsan?”
Gələcəyin valyutası pul olmaya bilər.
Gələcəyin valyutası insan dəyəri ola bilər.
#FutureOfWork #AI #ArtificialIntelligence #HumanValue #FutureOfHR #Leadership #FutureSkills #HR #5C
